Het gebiedsfonds

In dit artikel wordt een voorbeeld uit de praktijk beschrijven, Windpark Bommelerwaard A2, met sterke aanbevelingen:

1. stel transparantie centraal, 

2. betrek alle direct omwonenden, 

3. en bovenal kom afspraken na.

Voor het windpark met drie turbines (Nordex N117, ca. 180 meter hoog) dat eind 2021 in gebruik werd genomen, is afgesproken om een gebiedsfonds op te richten. Dit fonds zou bedoeld zijn als compensatie voor de (directe) omgeving en betaald worden door de exploitant van het Windpark Bommelerwaard A2.

De uitgangspunten 

• Totale opwekking: ca. 30 miljoen kWh per jaar
• Afspraak: €0,40 per MWh → ongeveer € 12.000 per jaar beschikbaar voor het gebiedsfonds
• Door aanvullende maatregelen om overlast te beperken, zoals slagschaduwbeperking, blijft er ongeveer € 7.860 per jaar over. Meer dan een derde van het beoogde gebiedsfonds verdwijnt weer dus weer terug naar de exploitant. Ook wel de sigaar uit eigen doos. Terwijl GEEN slagschaduw in de praktijk moeilijk te handhaven valt
• Looptijd: 20 jaar → totaal ongeveer € 157.200 voor het gebiedsfonds beschikbaar

Volgens eerdere afspraken (zienswijze 2018) zou het fonds primair bedoeld zijn voor direct omwonenden binnen 1.250 meter van de turbines.

Wat gebeurt er in de praktijk?

De gemeente Zaltbommel heeft in 2023 besloten het budget anders te verdelen:

• Bruchem: 3/7
• De Waluwe: 2/7
• Velddriel: 2/7

Dit is gedaan zonder actieve betrokkenheid van direct omwonenden. Veel bewoners waren hier niet van op de hoogte en ontdekten dit pas later, onder andere via de vragen die omwonenden moesten stellen aan de gemeente en een informatienota die pas in september 2023 werd geschreven door de gemeente en pas in maart 2024 werd door gestuurd.

In 2025 werd via de krant bekend dat inwoners ideeën kunnen indienen voor projecten in hun dorp of wijk. Denk aan initiatieven rondom leefbaarheid, verenigingen of openbare ruimte.

Waar wringt het?

• Afwijking van oorspronkelijke afspraken
  De focus ligt niet meer op direct omwonenden binnen 1.250 meter, terwijl dit eerder wel zo was afgesproken
• Geen inspraak voor direct omwonenden
  De mensen die het dichtst bij de turbines wonen, zijn nauwelijks betrokken bij de besteding van het fonds
• Besluitvorming ligt bij dorps- en wijkraden
  Zij beoordelen de aanvragen, terwijl dit volgens eerdere documenten juist “door en voor omwonenden” zou gebeuren
• Beperkte communicatie en transparantie
  Informatie kwam laat beschikbaar en is moeilijk vindbaar geweest, zelfs voor de gemeenteraad
• Nog geen bestedingen (per maart 2026)
  Ondanks dat het windpark al jaren (sinds 2021) bestaat, is er nog niets uitgegeven
• Gevoel van oneerlijke compensatie
  Direct omwonenden ervaren hinder (zoals slagschaduw), maar zien weinig tot geen directe compensatie terug.
• Het oorspronkelijk bedrag van € 12.000 per jaar voor het gebiedsfonds werd gekort tot € 7.860 per jaar door het vastleggen van aanvullende maatregelingen om overlast te beperken. Echter, op één van deze aanvullende maatregelingen, de beperking van slagschaduw, wordt tot op heden niet gehandhaafd en ondervinden de directe omwonenden niet de beperkte overlast vanuit die aanvullende maatregelingen, maar de maximale overlast.   

Het gevolg

Waar het gebiedsfonds bedoeld was als middel om draagvlak en compensatie te bieden, zorgt de huidige aanpak juist voor:

• Frustratie
• Verdeeldheid in de omgeving
• Het gevoel niet gehoord te worden

Voor sommige bewoners voelt het alsof de compensatie terechtkomt bij projecten die verder van hen afstaan, terwijl zij zelf de meeste overlast ervaren.

Tot slot

Een gebiedsfonds kan een mooi instrument zijn om de omgeving te versterken. Maar dan is het essentieel dat:

• Afspraken worden nagekomen
• Direct omwonenden worden betrokken
• En transparantie centraal staat

Dat lijkt hier helaas nog niet het geval.

Heeft u zelf ervaring met een gebiedsfonds – positief of negatief? Laat het ons weten via email aan secretariaat@nlvow.nl. We horen het graag.